Gabonetako ospakizunak eta Erregenetako opariak

Hizlaria: Agapito Usabiaga Oiarbide
Herria: Beasain
Elkarrizketatzailea(k): Asier Sarasua Aranberri
Data: 2005/10/13
Iraupena: 05:10:00
Erref: BEA-025/022

Laburpena: Gabonetan, Erregenetan, opariak izaten zituzten. Jai eguna izaten zen eta lan gutxiago egin behar izaten ziren baserrian. Jateko berezia izaten zuten egun horretan. Gabonetan Ordizian feria handia egiten zen.

Gaia(k):

- Eta lehen gabonetan eta eguberritan izaten zen horrelako erregalorik? Zuen gazte-denboran...?
- Erregenetan. Erregenetan izaten zan. Nik ezautu diat hemen beti. Ezautu diat erregenetan.
- Eta nolakoak ziren erregenetako jaiak eta?
- Orduun, esaten dizut, ba, orduun'e zapatilla o zapatan batzuk falta baldin bazien eo holoko zea batzuk. Ez hola jostaillu eta holakook, e? Ez, beharrekook, norbeak behar zittun holako zea batzuk.
- Baiņa lehen ere izaten zan oain bezela, ba, erregeak etorri behar dirala eta umeak ohera...
- Ohia sartu ta hoixe.
- Eta sinistuta?
- Seko sinistuta? Hoixe bai, sinistuta. Oaingok baiņo denboa gehiotan. Ordun inuxentegoak giņuztean orduun; oain baiņo inuxentegoak giņuztean. [...] Oain leheno ikasten dittuk gauzak.
- Eta goizean jaiki...
- A, bai. Guk hemen... Gu hemen hamar senide hazi gaittuk eta danantzako zerbait. Festa izaten huan ordun'e, hoi dudaik be.
- Bai, ilusioa...
- Ilusiokin.
- Oain baiņo gehio...
- Hoi seguru, hoi seguru.
- Erregenetan izaten zan?
- Erregenetan izaten zan. Oain eguarrittan ta urte zaharretan ta toki askotan itten [zan]. Ta hori oain'e guk etxe hontan, oain'e, erregetako ohitturea lehengoai eutsi eitten zioau. Oain illobai ta hoiei danai zeoze.
- Eta jairen bat egiten zan erregenetan? Erregaloak-eta jaso, baiņa bazkarin bat o kantun bat o...?
- Bai, jai izeten hoan, ez hoan lanik eitten. Oain baiņo gehio errespetzen zan, gaiņea, orduun. Jakiņe, ganadu-lana derrior ein beharra zenduken, baiņo hua, normalen, jaieako, janak, behi-janak eta horik bezperatik gehientxonak behintzat einda, jaie beti gertatzen hoan arintxoogo, lanak-eta arintxoogo.
- Eta kantuan edo...?
- Ez, ez det izan nik kantuako zeaik ez det izan. Ta gue etxeen'e ez dek, ez dek...
- Eta erregenetan bazkaria... edo?
- Bai, bazkari espezialtxoa beti. Hori bai.
- Eta ze izaten zan edo...?
- Izaten huan bai gabonetan, bai urte zaharretan ta bai erregenetan, hoitan beti-beti zeoze he(g)azti o zeoze behintzat.
- Eta zer gehio? Beste zerbait jaten zan?
- Ba! Jan faltaik ez huan izaten. Konpota. Hoi egoarritako pestatan beti, hiruetan: gabonetan, urte berrittan ta erregenetan. Konpota beti eitten huan gue etxen.
- Ta intxaur-saltsa ta...?
- Ez diat, ez... Ez dek izan hemen ohitturaik. Oain, oain hemen gue gazteek eta hook sozidadetaa junda ta esaten die [...]. Neonek ez diat jan, gaiņea, ez diat oandio jan. Ez.
- Orduan, konpota [...]...?
- Bai, bai, bai, bai, gue etxen'e... Oain'e gustoa jaten diat nik jarri ezkeo.
- Eta gero hegaztin bat?
- Bai, hegaztie.
- Kapoia o oillaskoa...?
- Oillaskoa, oillarra, gabonetako oillarra. Gue amak ohitture haundie zian. Urte askotan jarriko zon, gaiņea, oillarra hil ta hua menestran.
- [...]. Eta bakaillorik o izaten zan? Arraiņen bat?
- Bai, horiik izaten hittuan perie hola fuerte xamarra... oain'e hala izeten dek ta Ordizin izaten zan ordun ta Ordiziaa zan joera haundie. Ta, ordun, hautza jun ezkeo, ordun bakaillao, arraie ta antxoa o... hautza jun ezkeo beti.
- Eta, bestela, normalen, ze izaten zan?
- Ba, potajea.
- Potajea beti?
- Potajea. Guk beti. Ba(b)arruna beti. Urten aurreneti azkenea, oain ez diat jaten, oain ez diat...
- Orduan, asko jasotzen zan orduan?
- Bai, asko. Saillek eitten zien! Sail haundiik itten baitzien! Bai, bai, ordun potajea zan ta potajea gutxigo o allatzen ez baldin bazan, orduun lenteja o hola; garbantzue jaietan ta holako toki batzutan, zea espeziala baldin bazan, ordun garbantzuk.
- Garbantzurik-eta ez zan izango?
- Hemen ez. Ez, ez zan.
- Baiņa ezautu bai, beti ezautu dezu?
- Jateko? Jateko bai.
- Eta lenteja?
- Lentejak'e bai. Horik nee akordu guzi-guzin beti izan dittuk. Beti izan die. Nun hartzen zien ta ez zien ez dauket ideaik!
- Ta arroza?
- Arroza're bai beti izan da. Beti, beti.

Proiektua: Beasaingo euskara eta etnografia
Kodifikazioa: Itziar Alberdi
Transkripzioa: Aintzane Agirrebeņa
Copyright: Agirrebeņa, Alberdi, Mendiguren eta Sarasua