Egur mota desberdinak eta bakoitzaren ezaugarriak

Hizlaria: Sebastian Arana
Herria: Elgeta
Elkarrizketatzailea(k): Anaje Narbaiza
Data: 1993/03/14
Iraupena: 03:25:00
Erref: BER-085/007

Laburpena: Haritza, etxeen egitura egiteko erabiltzen zen. Pagoa ez da egokia etxegintzarako. Pagoa, gurdien ardatza eta buztarriak egiteko erabiltzen zen. Pagoa moztu berri dagoenean uretan sartu ezkero, gogortu egiten da. Ez da alperrik galtzen. Busti-lehorrean izanez gero ostera, alkortu egiten da.

Gaia(k):

- Piņua eta gaztaiņia alde batetara lagata, hemengo beste egurrak zertarako ibiltzen ziņuzten?
- Hemengo egurrak, holan, obrarako, zererako, ba, haritza. Haritza armazoia, hola, kuartonerixia edo zera ta ostientzeko bigak, egurrezko bigak, eta hortaikua be bai. Ta sueloko ohola, sueloko ohola be basarrixetan dana gaztaiņia edo haritza. Bai. Gaztaiņia...
- Pagua?
- Pagua ez. Pagua ez da eitten basarrirako.
- Zeaittik?
- Ez da eitten. Ez, ez, ez. Pagua da ostientzeko artikulu zererako, muebliak be eitten dittue paguakin ta zerian, baiņa obrako asuntuan, konstrukziņoko asuntuan, pagua bapez. Ez, pagua ez da. Kitto. Ez da pagua, ez. Pagua ez da gastatzen.
- Eta uztarrixak eitten zien, ba, paguakin?
- Bueno, haxe. "Lo único, ahora has dicho, la verdad". Ta burdixei ardatza sartzeko.
- Ya. Eta hori zeaittik?
- Pagua ez dalako zertutzen, ez da usatzen. Ez, ez, ez. Pagorik hamen... Dana [zera da hau]. Honek be dauka kuartonerixia haritza dana, etxe guztia. Kuartonerixia haritza ta gaztaiņia. Haritza ta gaztaiņia. Ta pagua, berriz, esan douna. Gaur egon be ez dao asko, baiņa burdixari ardatza sartu ta holakotxe holan... uztarrixa. Horixe.
- Eta pagua sartzen zan uretan, ezta?
- Bai.
- Uretan sartzen zan. Eta zeaittik eitten zan hori?
- Ba, haintxe aguentau deixan. Pagua berdetan uretan ipintzen badozu, "siglos". "Siglos, siglos". Itsasuan, baztarretan, puntalak... madria billau ezin edo basia billau ezin behian ta puntalak igual sartzen dittue makiņiakin, sei-zortzi metroko pago zerak. Lurrian jo-ta barruraiņo sartu ta han hartu dana baten, dana baten hartu haura ta akabo, hantxe egoten ei da beti. Akabo.
- Urak gogortu eitten dau orduan...
- Gogortu. Bai. Ta haintxe, kitto. Ez da bariatzen, ez da bariatzen bape. Haintxe. Ta askara be horreaittik botatzen dozu. Zuk eitten dozu uztarrixa, gaur eitten dou uztarri bat ta haura apurtzen danerako hortxe egongo dok hori. Bota askara ta beste zortzi-hamar urtian be hantxe dao. Uretan bertan konserbatzen da. Kitto. Bai. Horreaittik, botatzen bada... busti-lihorrian lagatzen badozu, gaur busti ta bixar sikatzen bada, alkortzen da ta akabo. Juaten da [ura] ta harek ez dau balio.
- Zer da "alkortzia"?
- Alkortzia, ba, dana sikatu ta erei eitten da ta ixua moduan jartzen da hori. Ba, alperrik galdu. Basuan botatzen badozu arbola bat, ta lagatzen dozu zuk han urtietan, ta badoia apurka-apurka-apurka ha usteltzera doia. Usteltzera, usteltzera. Akabo. Hilda geratzen da bai, hildakua, ta hildakuan, asuntua, behin botatzen danian, ba, ha badoia.
- Eta zuk pagua sartzen dozunian uretan, han, berak ura hartzen dabenian, haura ez da sendotzen edo ez dau emoten?
- Ez, haintxe egoten da. Akabo. Geuk be baten baiņo gehixaotan euki dittuu. Oin ez dakau, e! Baiņa baten baiņo gehixotan, handiko pago zaharra dauan tokixan, askan, haintxe sartu haintxe, ta haintxe dauala uretan. Ta haintxe, handitxikan.
- Oso ondo. Eta altza eta...

Proiektua: Zura. Arotzak eta etxegileak
Kodifikazioa: Itziar Alberdi (Badihardugu Euskara Elkartea)
Transkripzioa: Aintzane Agirrebeņa (Badihardugu Euskara Elkartea)
Copyright: Anaje Narbaiza; Bergarako Udala