Brigida Ibarbia Ugarte

(Zumaia, 1935/04/07)

Oikiako Pikaondo baserrian jaioa, Oikiako plazan bertan. Gurasoak ere bertakoak zituen (aita Pikaondokoa, ama Epeolabehekoa). Hamalau urtera arte Oikiako eskolan ikasi zuen, eta ondoren, beste urtebetez, Zumaian. Josten ere ikasi zuen. Bere zaletasunik handienak, jostea eta baratza izan dira, eta baratzeko kontuak oso ondo ezagutzen ditu; baita Oikiako gainontzeko kontuak: jaiak, ibaiaren ingurukoak, erropa-garbiketak, eta abar. Bera eta bere familia (ahizpak eta gurasoak) Oikiako elizako serore edo zaindari izan dira hainbat urtez. Hogetasei urterekin ezkondu zen Zumaiara, eta hantxe bizi da harrezkero.

Serora/sakristau lanak egiten zituzten

Hizlaria: Brigida Ibarbia Ugarte
Herria: Zumaia
Elkarrizketatzailea(k): Asier Sarasua Aranberri
Data: 2007/05/29
Iraupena: 03:55:00
Erref: ZUM-006/003

Laburpena: 3 ahizpa ziren. Aitona Pikaondo bertako semea zen, baina ez zuen ezagutu; amona errezildarra zen, Ipiola baserrikoa. Gurasoak serora-sakristau lanak egiten zituzten eta beraiek zuten elizaren ardura. Beraiek ere ibiltzen ziren gurasoei laguntzen. Seroraren lanak: eliza garbitu, kanpaiak jo... Sakristauaren lanak. Lan hauen inguruko azalpenak. Lan lotua zen; goizeko 6tarako kanpaia jotzera joan behar izaten zuten. Kanpaiak nola jotzen ziren. Kanpai-klaseak.

• Gizartea » Lagunartea eta familia » Etxeko giroa
• Gizartea » Erlijioa » Abadeak, elizak
• Gizartea » Erlijioa » Mezak

- Eta ordun, esan diazu hiru alaba ziñatela.
- Hiru alaba.
- Hiru ahizta.
- Hiru ahizpa, hiru ahizpa. Gurasuak... Aittitta nik hiru urte nittunian hilla, baiña geure amama ezautu nuan, errezildarra gendun amama, aitten ama. Aitten ama Errezilkua. Aittitta bertoko semia.
- Bertan, Pikaondokua.
- Bai, bai. Pikaondokua aittitta. Aittare bertokua ta ama Oikiyan Ipiolakua. Ama Ipiolakua. Ipiola behekua, e! Bai.
- Eta ordun...
- Eta nere gurasuak zian serore-sankristauak, eleizan ardurakiñ.
- A, bai?
- Bai. Eleizan ardura izan zuen beti, bizi zian bitartian. Ta geo, haiek hill ezkeore ahizpak ahal dun arte segi zun, baiña geo utzi in zuen. Baiña hirurogei ta gehiouan eleizan ardura...
- Zuen familiyan.
- Gure familiyan, bai. Eta guk eleiza garbitzia amakin ta ikasi gendun, ta geo gazteik giñaniane, larunbatetan eliza. Ta [...] giñuzen orduan, geure lagunak ere etortzen zitzaixkiunak bazkalonduetan larunbatetan ta laguntzeare bai, denboa pasa o, axkarro itteatikan lanak eo... Zea hoiek izandakuak gea, bai.
- Eta zeintzuk izaten zian lanak, serora lanak?
- Ba, seroran lanak, eliza garbittu, kanpaia jo. Sankristauena o zea zan, goizian sei terditan albakua, hamabitakua, ta geo illuntzian angelusa, illunakin batea jotzen zan. Ta geo eleiza garbitzien lanak, o entierroik baldin bazan o, bataioik o baldin bazan o, beti ontziyak o zeak preparatu ta gauzak iteko, aldareko zapiyak. Ta sankristauak ere izaten zun bere lana kandelak eta altariak, o apaizentzako erropak o...
- Eta...
- Hori bai, bai, lana zan, e! Sujeziyua zan! Igual egunak ezer ez, baiño goizian sei terditako kanpaia jotzea jun behar izaten gendun. Kanpaia, albakua. [Matutiya] ere esaten zitzaion, eta albakua. Ta sei terdiyan jaiki ta lehenengo lana, ez dakit, urtietan ta urtietan zenbat aldiz ingo nuan? Goizian ez det behiñe izan despertadore beharrik, behiñe ez. Beti egunsentiyan o zean, goizian, lixto. Illuntzian nekatuta ohera, e!, hori bai. Oaiñ ere ni, nei hamarrak ez dixkie telebisiyuan joko. Noixonoix joko dixkie, baiña... Goizian...
- Egunsentian.
- Bai. Beti-beti izan det goizian jaikitzeko bate perezikan ez. Oaiñ, ondoezikan ta ibillita, ordun tira!, baiño...
- Eta jaiki ta seituan kanpaia jotzea.
- Kanpaia jotzea, albakua. Sei terdittan. Jaia bazan, [...]. Geo beatzi hurrenak eta, badakizu garai hartan zer zian: orduan kanpantorrea iyo ta txin-txiña, kanpai txikiya! Txikiya da, txin-txiña esaten giñun. Bueltaka. Ta bestela, jai haundiyak baldin bazian, hiru kanpai eoten zian, eo bi, ze jai zan, kanpaiak, haundiyak, eskuakiñ sakata. Justo-justo allatzen giñan, baiña!
- Baiña sokakin, eo?
- Ez, ez, ez, ez! Eskun!
- Bultzaka?
- Eskuakiñ!
- Eskuakin, e?
- Hau horrela zan burua, eta buruan buelta emateakuan saka itten zitzaion. Bai, bai, bai, bai! Ondo, gaiñea! Ondo gaiñea! Hala zian [...]. Geo hamabitakua zaintzen gendun, hamabittako kanpaiak. Ta geo illuntzian angelusa izaten giñuan.
- Ave Marietako ta...
- Bai, eguardiko hamabi... Angelusa, eguardiko hamabittakua. Hamabiyetan izaten zan hua. Eta geo illuntzian angelusa. Illunakin batea, han nunbaitt ibiliko giñan, udara bazan, negua bazan.
- Ave Mariakua, e...
- Ave Mariako hori da eguardikua.
- Eguardikua.
- Eguardikua, bai, hala esaten... Toki batzutan Ave Maria, guk hamabitakua esaten giñun.
- Bai.
- Hamabitakua. Zean ere, frontoitan tare leheno hamabiyak zianian, hala zian.
- Geatu iten zan. Partidua geatu ta...
- Bai, bai, bai, hala zian. Hoiek danak ezauttu dittugu guk, danak.

Proiektua: Zumaiako hizkera
Kodifikazioa:
Transkripzioa: Miren Zabaleta
Copyright: Zumaiako udala