Brigida Ibarbia Ugarte

(Zumaia, 1935/04/07)

Oikiako Pikaondo baserrian jaioa, Oikiako plazan bertan. Gurasoak ere bertakoak zituen (aita Pikaondokoa, ama Epeolabehekoa). Hamalau urtera arte Oikiako eskolan ikasi zuen, eta ondoren, beste urtebetez, Zumaian. Josten ere ikasi zuen. Bere zaletasunik handienak, jostea eta baratza izan dira, eta baratzeko kontuak oso ondo ezagutzen ditu; baita Oikiako gainontzeko kontuak: jaiak, ibaiaren ingurukoak, erropa-garbiketak, eta abar. Bera eta bere familia (ahizpak eta gurasoak) Oikiako elizako serore edo zaindari izan dira hainbat urtez. Hogetasei urterekin ezkondu zen Zumaiara, eta hantxe bizi da harrezkero.

Ekaitzetik babesteko bedeinkatutako lore-sorta erre

Hizlaria: Brigida Ibarbia Ugarte
Herria: Zumaia
Elkarrizketatzailea(k): Asier Sarasua Aranberri
Data: 2007/05/29
Iraupena: 01:45:00
Erref: ZUM-006/011

Laburpena: Ekaitzik ez izateko teila ateratzen zen etxe kantoira eta lore iharrak bertan jarrita su ematen zitzaion ekaitza uxatzeko. San Juanetan lore-sorta egin eta elizara eramaten zuten bedeinkatzera. Lore-sorta nola egiten zuten; lore sorta zutik jartzeko ("hankak" egiteko) ezpata-lorea erabiltzen zen. Lore-sorta hura ganbarara jaso eta ekaitza zenean hura etara, teila baten gainean jarri kanpoan eta su ematen zioten ekaitzetik babesteko.

• Baserria » Ohiturak » Ohiturak, sinesmenak
• Kultura, Kirola, Jaiak » Mendia eta hondartza » Flora

- Itxe-kantoirare, baserriko itxe-kantoira ateatzen zan zea, teilla. Teilla bat o beti eoten zan, ta San Juanetan zeatutako, lore ihartutakuare bai. Su eman ta kia... ekaitzak ez hondamendiik itteko, ez zeatzeko, e!
- Kontau hori, mesedez...
- Bai. San Juanetan, izaten gendun guk, lore-sorta eramaten zan eleiza, meza nausira.
- Beti lora klase bat? O... edozein lora?
- Edozein lora. Basarriyan beti izaten zian loriak, beti. Artua landare bat, gariya pare bat buru o horrela, eta keixak o baldin bazian, haren adar bate bai. Keixakin, ta geo inguru dana loriakin, sorta. Eta hari itten giñuzen, ezpata loria esaten giñunakin, lau hanka, tente eoteko. Orduan, hamen ere badazkau guk baratzan lore klase hori, ordun, ta ezpata bezalakotxe lore bat, baiño da, zapata bezela du sustarriya. Ebakitzen giñuzen lau, azpiya berdindu, lore-sorta iñ, lore-sorta iñ, ta lau hanka hoiekin jartzen gendun, ta ttak!, tente eoten zan, ez zan erori itten! Lore-sorta hua bedeinkau ta jaso itten giñun hurrengo urteko San Juana arte, ganbaran, zea, azpira, teillatu...
- Sapaian, o?
- Bai. Azpiko zean, hantxen, ihartu ta hantxen eoten zan. Eta geo ekaitza zanian, ekaitza zanian, ba, teilla baten gaiñian o itxe-kantoira o balde zahar batian, besteik ez bazan, lore sortari su eman ta ekaitzakin babestutzeko, defentsa bezela.
- Su emanda.
- Su emanda, bai. Kia daiola hantxe eoten zan, zimel-zimela baiño, hoixe.

Proiektua: Zumaiako hizkera
Kodifikazioa:
Transkripzioa: Miren Zabaleta
Copyright: Zumaiako udala