Gerra hasi zeneko giroa

Laburpena: Elgoibarren zeuden gerra hasi zenean, lanean. Larunbata zen. Francon aldekoek, buru zirenek, besteek baino informazio gehiago zuten eta Lizarrako trena hartu eta alde egin zuten; bazekiten gerra zetorrela. Besteek ez zekiten zer ari zen gertatzen. Hasi zen gerra berotzen. Bataloiak beranduago sortu ziren. San Andres Egunerako bataloiak eratu ziren. Beraien bataloia Mundakan zegoen eta Ordu� eraman zituzten beranduago.

-Proklamaziñua, gerria, zela enterau ziñazien?
-Agustin: Elgoibarren genden gerria hasi zanian.
-Biharrian egongo ziñaten?
-A: Klaro.
-Bartolo: Zapatua izan zuan. Zapatu bat izan zuan hori. Batzuek Eibartik gero nausi izan zienak Francon aldekuak Zapatu eguardixan trena hartu eta alde ein juen batzuek. Nik ezautu nittuan batzuek alabia zeken, Abalosen zeken alabia pleuresia pasau ta ondoezik. Haren gurasuak eguardiko trena hartu ta orduan Estellaraiño zeon ba trena hemendik, Eibartik, joan ein zian eta akabo, harek han geratu zian, librau ein zian. Bestela harek Mobimentoko organizadoriak zian ba eurak.
-Eurak bazekixen orduan bazetorrela.
-B: Harek bazekixen. Noiz ez baiña, eguna egunak ez, baiña bestela bai bai. Gertatzen zebitzen eurak eta.
-Eta zeuek?
-B: Gu etxian hementxe Eibarren. Zeoze pasatzen zala. Gauza garbirik ez ba iñok.
-Eta enterau jentiak esanda edo radixua edo?
-B: Gero bai, gero mobimentua hasi zan. Bata ta bestia, aiutamentuak eta. Mobimentuan hasieria [...] ze pasau biha zan, iñok ez zekixen hasieran ze urtengo zaban. Horrek eukitzen dabe hasieria jakiña baiña azkena ezta jakitzen. Noiz izango dan be ez ta. Hasieria hola izan zan. Iñok ez zekixan ezer, eta hau ta bestia, militarrak han mobidu ein ziala eta bestian preso hartu zittuela ta, hasi zan gauzia berotzen. Gero akabo.
-Eta batalloiak eta?
-A: Bataloiak gero formau zian, gero formau zian, berandu formau zian batalloiak. Lelengo hamen ibilli zan jentia ahal dan moruan.
-B: Agostua be pasauko zuan hurren baten.
-A: Beranduao. San Andres egunian...
-B: San Andres egunerako ia urtenda euazen batalloiak.
-A: Agosto, agosto... Setienbre inguruan formauko zuan Gernikan batalloia.
-B: San Andresetan ni gogoratzen naiz, gu Mundakan geuazen, Mundakan gure batalloia, eta Durangora etorri giñazen, eta Durangotik beste batzuek pasau zian ba Billarreal hartzera. Billarreak militarrak militar [...]. Gure batalloia eruan juen Orduñara.

Proiektua: Eibarko ahozko ondarea
Kodifikazioa: Ane Sarasketa
Transkripzioa: Juan Martin Elexpuru